
QUAN NHÀ TỰ
Ông là người họ Nguyễn Khắc, gốc Nghệ An, đến Hoa Lâm định cư khoảng năm 1720 (con cháu hiện nay có Nguyễn An, Nguyễn Bảy, Nguyễn Khắc Vỵ,…).
Ông đỗ Tiến sĩ đời nhà Lê năm 1711, từng làm Tri huyện Kỳ Hoa (Kỳ Anh, Hà Tĩnh), Thừa phủ Thái Bình.
Tên gọi “Quan nhà Tự” là gọi theo nơi làm việc của ông trước đây “Đại Lý Tự”.
Bài vị của ngài: Thuỷ tổ khảo tiền triều đăng khoa Tiến sĩ sắc phong Đại lý tự Thừa tri huyện Kỳ Hoa, thăng thủ Thái Bình, thừa phủ Thái Bình, Nguyễn tướng công huý Khắc Kính phủ quân thần chủ.
Trong danh sách “Các bậc tiên hiền xã Văn Lâm” do Tú tài Nguyễn Dưỡng Giá ghi trong Gia phả gốc bằng chữ Hán của họ Nguyễn (Ngọc Lâm) ghi vào năm Hàm Nghi nguyên niên (1885), Tiến sĩ khoa Tân Mão, Tri huyện Kỳ Hoa, thừa phủ Thái Bình, Đại lý Tự Thừa, ông Nguyễn Doãn Cung (huý Khắc Kính) hiệu Hoa Giang được liệt vào hàng thứ nhất.
Đại Lý Tự: Là tên cơ quan. Năm Quang Thuận thứ 7 (1466) đổi đặt 6 Viện là 6 Tự. Trong đó có các chức Khanh, Thiếu Khanh, Thừa.
Nhà Nguyễn cũng đặt Đại Lý Tự. Năm Minh Mạng thứ 8 (1827) chuẩn định quan chế có Đại lý tự khanh, trật chánh tam phẩm. Đại lý tự thiếu khanh, trật chánh tứ phẩm. Viên ngoại lang 1 viên, chủ sự 2 viên, Tự vụ 2 viên, Bát cửu phẩm thư lại gồm 4 viên, vị nhập lưu Thư lại gồm 20 người. Đại lý tự cùng bộ Hình, Viện đô sát thành tam pháp ty xét việc hình án.
Anh Nguyễn Khắc Vỵ (hậu duệ đời thứ 7) cho biết: “Làng Văn Lâm trước đây có vùng đất Đồng Cựa (ngày nay là vùng ruộng xung quanh giếng ông Thống) quanh năm úng uế, hôi bẩn. Để giúp người dân làng Văn khai uế vùng đất này, Nguyễn Khắc Kính đã cho làm con mương thoát nước xuống phía dưới rào. Khi làm đến đoạn qua trước Chùa Hoa Lâm Ngự thì ngài bị ốm và mất một cách đột ngột - nhiều người cho rằng vì ngài đã động đến đất Chùa, dẫn nước bẩn đi trước Chùa"
Nguyễn Khắc Kính cùng họ với Hoàng Giáp Nguyễn Khắc Niêm ở Hương Sơn (dòng họ nổi tiếng với những người con tài giỏi như: Nguyễn Khắc Viện, Nguyễn Khắc Phi,…).
Điều đặc biệt là thầy dạy Nguyễn Khắc Kính là Quan huấn đạo Nguyễn Doãn Minh. Ông Nguyễn Doãn Minh đỗ tứ trường thi Hương khoa thi năm Giáp Tý đời Chính Hoà (1684), đỗ tam trường thi Hội, đặc cách cử làm Huấn Đạo (chức quan coi việc giáo dục) phủ Yên Bình (nay là các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang và Vĩnh Phúc), sau về dạy tại Quốc Tử Giám.
Nhà thờ Nguyễn Khắc Kính hiện nay ở trong khuôn viên gia đình ông Nguyễn An gần nhà thờ họ Nguyễn Doãn (nghe các cụ kể khi ở Nghệ An về ông chọn mảnh đất ở gần nhà thầy Nguyễn Doãn Minh để định cư).
Khi trùng tu lại nhà thờ, cụ Phan Hải (cố Cụ) có viết tặng đôi câu đối như sau:
“Khoa hoạn chấn gia thanh
Bản chi bằng thụ trực
Kình thiên ngật lập cương thường trụ
Mịch thế tư bồi đạo nghĩa môn”.
Văn Lâm, ngày đầu tháng 3 Âm lịch
Phan Duy Nghĩa
Phan Duy Nghĩa @ 09:53 19/04/2024
Số lượt xem: 102
- Hậu Thần làng Văn Lâm (08/04/24)
- Quan nhà Cống (31/03/24)
- Quan huấn đạo Nguyễn Doãn Minh - người thầy của các tiến sĩ xã Văn Lâm (29/03/24)
- Nhà giáo Phan Đường - một nhân cách lớn (22/03/24)
- Nguyễn Viết Thứ (Thế tổ họ Nguyễn Viết) (09/03/24)
